Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA MicrosoftInternetExplorer4

/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman","serif";}

مناجات خوانی

1 – انس و خلوت داشتن مداح با خدا

مداح قبل از اینکه برای مستمعین ادعیه خوانی کند بایستی خود بیش از همه اهل انس و خلوت با معبود باشد . در روایت دارد که حضرت ابراهیم (ع) بدان جهت به مقام خلت و دوستی خداوند رسید که شبها هنگامی که مردم به خواب می رفتند ، او در محراب عبادت می ایستاد و تا صبح مشغول عبادت و سجده بر خداوند متعال می شد .

آسمان فرصت پرواز بلند است ولی       قصه این است چه اندازه کبوتر باشی

 

1        – خضوع و تواضع در مقابل خدا و بندگان او

امام صادق (ع) فرمود :

2        – آمادگی قبل از جلسه

وقتی به استخر می رویم می گویند حتما قبل از ورود به فضای استخر ، پاهای خود را در محلول گنزدایی کننده بگزارید و سپس وارد شوید . در مداحی نیز باید مداح پاک شود و وارد جلسه شود یعنی قبل از اینکه برای دیگران بخواند برای خود حدیث نفس کند . مجلس عزای سید الشهدا (ع) طهارت باطنی و ظاهری می خواهد .

 

اصول ادعیه خوانی

خواندن دعا در اماکن مقدسه و مجالس توسط مادحین اصولی دارد که در این مجال به برخی از آنها اشاره می نماییم.

·    اخلاص و اهل ذکر و مناجات بودن و داشتن سوز درون یک مداح ، یکی از مهم ترین عوامل موفقیت او در اجرای نیکو و پر شور ادعیه است .

·    ابتدا باید به محتوای دعا تسلط و توجه کامل داشت و این مهم که یکی از ارکان ادعیه خوانی است مستلزم فراگیری دروس ادبیات عرب و تمرین و ممارست میباشد .دانستن موارد مهمی از جمله وقف وابتدا و ترجمه روان وشیوای دعا پش از احاطه یک مداح به این علوم میسر است .

·    داشتن سبک و ملودی پایه برای خواندن دعا به محتوای ان دعا و زیارت بستگی دارد .مثلا سبک اجرای دعای کمیل و دعای ندبه متفاوت است در گروهی از دعا ها باید سوز و حزن در ملودی پایه و اجرای ان بیشتر باشدو برخی دیگر مانند دعای جوشن کبیر نشاط و تنوع سبک در بدنه اجرایی ان حاکم است .پس ابتدا با توجه به محتوای دعا سبک و ملودی پایه ای برای اجرای ان انتخاب می نماییم.

·    برای شروع ادعیه ابتدا مستمعین را به نشستن رو به قبله توصیه مینماییم و سپس گفتن یک یا سه صلوات در گامهای پایین صدا زیبنده است .

·    خواندن دعای سلامتی امام زمان (عج) ویا استغفار کردن به دعایی که قرار است اجرا شود  ، بستگی دارد . یعنی اگر دعای ندبه میخوانیم  از اللهم کن لولیک الحجه بن الحسن . . . استفاده میکنیم و دعای کمیل است بهتر انست که با اذکار استغفار شروع شود . مثال : استغفر الله الذی لا اله الا هو الحی القیوم و اتوب الیه . . .

·    خواندن اشعار مناجاتی و یا پیرامون هجران و فراق حضرت ولی عصر (عج) نیز مانند بند قبل به نوع دعا بستگی دارد . مثلا در زیارت ال یاسین ابتدا اشعاری در هجران امام زمان (عج) خوانده میشود لکن در دعای ابو حمزه ثمالی اشعار مناجاتی خواهد بود .

نمونه شعر مناجاتی :

اگر نبخشی ای خدا      ز مرحمت گناه من     شود سیاه روی من     ز نامه سیاه من

کریم من غفور من     رحیم من اله من     به ان گناه به این خطا     تو را تو را زنم صدا

خدا خدا خدا خدا     خدا خدا خدا خدا

کجا روم کجا روم     اگر مرا رها کنی     نه لایقم نه قابلم     که تو مرا صدا کنی

همیشه من خطا کنم     هماره تو عطا کنی     هر آنچه می کنی مکن    مرا ز در گهت جدا

خدا خدا خدا خدا     خدا خدا خدا خدا

·        از ان جا که مستمع از ابتدا تا انتهای دعا بایستی همراه با مداح باشد بهتر انست در اثناء اجرای شعر و پایان ان از مستمعین زمزمه بگیرد .

ای خدا گرفتارم       بنده ای گنه کارم      من فقط تو را دارم     ( یا الهنا العفو)

باز دعوتم کردی      غرق خجلتم کردی    مهربان و غفارم      ( یا الهنا العفو)     

·    ذکر برخی آیات قران کریم ، روایات و یا قضایای تاریخی معتبر و مستند پیرامون گریه ، توبه ، امام زمان (عج) و یا اهمیت توسل به اهلبیت عصمت و طهارت در حین دعا از دیگر نکات حائز اهمیت در دعا خوانی است .

·    روضه و مرثیه سرایی اهل بیت علیهم السلام اگر چه در وسط و یا انتهای دعا خوانده می شود لکن اشاره کوتاه به مرثیه در ابتدای دعا لازم است .

·    توجه به متن دعا و اعراب الفاظ آن بسیار مهم است . بطوری که در برخی موارد بی دقتی ها سبب عوض شدن معانی دعا می شود .  مثلا در زیارت عاشورا می خوانیم السلام علیک یا اباعبدالله و علی الارواح التی حلت بفنائک – بفنائک حتما بایستی با کسره خوانده شود و به معنای آستان و حریم است . لکن اگر با فتحه خوانده شود معنا کامل عوض می شود . و یا در دعای کمیل می خوانیم : یا کریم و یا رب و انت تعلم ضعفی عن قلیل من بلاء الدنیا و عقوباتها . . . بسیاری از مادحین یا کریم یا رب را با هم و پشت سر هم می خوانند و حال اینکه یا رب متعلق به فراز بعدی دعاست نه ادامه یاکریم . از آنجا که مستمعین عادت به  با هم خواندن این دو ذکر دارند بهتر آن است که مداحان پس از زمزمه کردن مستمعین مجدد از فراز یارب و انت تعلم ضعفی شروع نمایند .

با نکته فوق در می یابیم که توجه به قواعد وقف و ابتدا در ادعیه خوانی بسیار مهم است .

·    ترجمه فراز هایی از دعا برای مستمعین نیز از نکات ادعیه خوانی به شمار می رود . که این امر نیز در راستای ایجاد ارتباط بیش از پیش مستمعین با دعا و مفاهیم آن قابل تامل است . البته باید توجه داشت ، ترجمه دقیق ، روان ، شیوا و به جا باشد تا موثر واقع شود .

·    متاسفانه دیده می شود برخی از مادحین به زیارات و ادعیه ها جملات و عباراتی اضافه می نمایند که در اصل دعا نیامده است . این امر شرعا حرام و جایز نیست . مثلا گاهی دیده می شود برخی در زیارت عاشورا می گویند : السلام علی الحسین و علی علی بن الحسین و علی اولاد الحسین و علی زینب الحسین و علی عباس الحسین و . . . مداح باید عین کلمات و عبارات دعا و زیارات را بر زبان جاری نماید و کم و زیاد کردن آن صحیح نیست .

بطور مثال دعای سلامتی امام زمان (عج) ( اللهم کن لولیک الحجه بن الحسن . . . ) در ابتدا بسم الله الرحمن الرحیم و در انتها نیز برحمتک یا ارحم الراحمین ندارد ولی بسیاری از ذاکرین به این نکته بی توجه هستند .

البته تکرار برخی از فراز های دعا به قصد رجاء و لطیف شدن روح مستمع و پر شور تر شدن حال آنها مانعی ندارد لکن نباید به قصد ورود در دعا بخوانند .

مثلا در دعای توسل عبارت " یا وجیها عندالله اشفع لنا عند الله " توسط مستمعین تکرار می شود .

آخرین نکته لزوم مراعات وقت و آستانه تحمل مستمعین در شنیدن ادعیه است . مداح نباید ادعیه را خیلی طولانی قرائت کند و باعث خسته شدن آنان و کسلی مجلس شود . رعایت اعتدال همیشه و در همه جا نیکوست