نوحه ها انواع گوناگونـی دارند و در تقسیـتم بندی های گوناگون جای میگیرند.در یک تقسیــم بندی ، نوحه ها ببر اساس زبان تقسیم بندی میشوند.در دوره هایی نوحه های عربی در میان فارسی ربانان نیز رایج بوده است.گاه نیز نوحه ها تلفیقی از فارسی ،عربی بوده اندو در آن بخش از رجزهای امام حسیــن (علیه السلام) یا یاران با وفایش استفاده میشد..مثلا رجز  حضرت ابالفضل علیه السلام (وااله ان قطعتموا یمینی……)در بسیاری از نوحه ها دیده میشود.

 

در تقسیم بندی دیگــری،گاه نوحه ها بلند و گاه کوتاهند،یعنی گاهی با نوحه هائی روبه رو هستیم که هفت یا هشت بند دارند و گاه نوحه های دو ،سه بندی!!!.نوحه های بلند دیگر خوانده نمیشود چرا که مستمع تاب شنیدنش را ندارد و اغلب نوحه های کوتاهیرا میشنویم.

 

در تقسیم بندی سوم ،نوحه ها به نوحه های حماســی و عاطفی  یا انتزاعــی از حماسی و عاطفه تقسیم میشوند..اگر بخواهیم از نوحه های حماسی مشهور نام ببریم باید به نوحه های مرحوم حاج اکبــر ناظم اشاره کنیم که بر خی از ان ها هنوز هم  خوانده میشوند.اما رویکرد غالب درنوحه های امروزی،نوحه های عاطفی یا انتزاعــی از حماسه و عاطفه است که البته این مسئله بارها مورد انتقاد کارشناسان این عرصه قرار گرفته است ،چه  این که آنان منظور از سینه زنی را ایجاد شور و حماسه در مستمع میدانند و خواندن نوحه های عاطفی را در تعارض با این هدف سینه زنی  می انگارند!!

 

در تقسیم بندی چهــارم،نوحه ها به نوحه های ((نشستــه (زمینه)و واحد )) تقسیم میشوند .در نوحه زمینه ،مداح تنها به آماده ساختن مستمعان برای سینه زنی میپردازد،البته این معنای کم اهمیتی نیست!زیذا کشیدن مستمع از حالت روضـــــه خوانیبه سینه زنی -آن هم به گونه ای که اشک او خشک نشود و از گرمی محفل کاسته نشود مهارا بسیاری میطلبد. از این رو مداحان  حرفه ای،گاه به گونه ای عمل  میکنند که اشک ریختن مستمعان ،حتی در میان نوحه ایستاده نیز ادامه مییابد.

 

البته در هیئت های روزگار ما،نقش نوحه زمینه کم رنگ شده و گاه فقط در دهه اول محرم که شنوندگان و حضار شور و حال بیشتری دارند ،خوانده میشود.

 

در نوحه واحد که گاه  بدون ذکر کلمه نوحه واحد از اونام میبرند هم از اشعاری مثل مثنوی استفاده میشود و در واحد خوانی های اخیر به سبب نرم و آرام خوانده شدن ،گاه میتوان از غزل هم بهره برد و در انتهای نوحه واحد،سینه زنی شتاب بیشتری پیدا میکند و گاه با اشعاری که با ذهن مستمع انس بیشتری دارد خاتمه پیدا میکند

(میتوانید مثال بزنید؟؟)

در تقسیم بندی پنجم هم میتوان نوحه ها  را به نوحه روایت گونه و نوحه محاوره گونه تقسیم کرد.درنوحه های روایت گونه ،هر بند از نوحه به شرح واقعه ای میپردازد و ابعاد مختلف ان را با بهره از عناصــر خیال و عاطفه و حماســه وصف میکنذد،اما در نوحه های محاوره گونه ،گاه بین دو شخصیت کربلا یا لبن گوینده و فرد مورد نظر در نوحه،گفتگوئی شکا میگیرد  و هر یک به بیان احوال و انگیزه های خود میپردازند!که البته خیلی جذاب است….